Chuẩn bị:
Bạn càng tỏ ra là bạn chuẩn bị kĩ
càng, th́ buổi phỏng vấn càng suôn sẻ.
Những
hướng dẫn dưới đây rất hữu
ích để có một buổi phỏng vấn thành
công
- Chuẩn bị sẵn về nói lên sự hứng
thú của bạn, bao gồm
Bạn thấy điều ǵ là hứng thú nhất
về chủ đề này
Điều ǵ bạn có thể thu lượm được
qua buổi phỏng vấn mà ban không thể có nếu
như bạn không đi phỏng vấn.
- T́m hiểu đôi chút nhứng kiến thức
chung về
người phỏng vấn bạn, dự án họ
tham gia, công ti và/hoặc các sự kiện gần đây.
Nói cách khác, thực ra buổi phỏng vấn bắt
đầu trước khi bạn gặp người
đó!
- Các mục tiêu và câu hỏi nên được sắp
xếp thứ tự ưu tiên, cái nào quan trọng
th́ làm trước
Chuẩn bị kĩ sẽ giúp bạn rất nhiều!
- T́m hiểu xem c̣n thiếu điều ǵ nữa
không; và hỏi xin lời khuyên của người
khác nếu cần thiết.
Mục tiêu của bạn là làm cho buổi phỏng
vấn trở nên thoải mái, dễ chịu, và làm
cho đối tượng phỏng vấn dễ chịu
khi nói chuyện, chia sẻ thông tin. Hăy tự đặt
câu hỏi: "Nếu đổi vai, người
phỏng vấn và người được phỏng
vấn, tôi hy vọng người kia sẽ tṛ chuyện
với ḿnh như thế nào?"
Ăn mặc gọn gàng và thích hợp cho buổi phỏng
vấn
- Chuẩn bị danh sách những vận dụng
cần có
sổ tay, bút, máy thu âm….
- Thu xếp địa điểm buổi phỏng
vấn ở nơi hợp lư
Điều này sẽ có thể tăng thêm sự
thú vị của địa điểm, tăng hiệu
quả cho thu âm hoặc nội dung buổi phỏng
vấn.
Buổi phỏng vấn
- Đến sớm
Để tránh tắc đường, đậu
xe, đi lạc đường…
Quan sát và hướng bản thân vào môi trường
của đối tượng của buổi phỏng
vấn: môi trường làm việc, đồng nghiệp….
Không nên săm soi nhưng nên để ư!
Đừng gây chuyện với công việc đang
diễn ra ở công sở hoặc chỗ làm đó
- Nên coi buổi phỏng vấn như một buổi
nói chuyện có chủ ư hoặc "dàn ư".
Mở đầu bằng những câu hỏi bạn
đă chuẩn bị sẵn
Sẵn sàng tiếp cận những cơ hội mở
rộng vấn đề
Nhưng nhớ những mục đích bạn đă
chuẩn bị
- Lắng nghe một cách chủ động để
hiểu và báo cáo
Phải chắc chắn là bạn hiểu những
ǵ người kia đang nói!
Không cần thiết phải đồng t́nh hay không
đông t́nh với ư kiến đó
Cũng không nên tranh luận về những ǵ họ
phải nói
- Biết lúc nào phải yên lặng
Nghe một cách cẩn thận, đủ để
bạn biết khi nào cần để cho người
kia dừng lại và xem qua những ư tưởng của
họ. Bạn không cần thiết phải nói trong
những khoảng lặng đó.
- Đừng ngại nói ra nếu như bạn
không hiểu,
hoặc cần họ giải thích thêm.
Để họ nhắc lại hoặc giải thích
lại, bạn có thể dùng những mẫu câu như:
"Vậy những điều bạn đang nói
là ..." hay "Để tôi xem rơ ràng ư như thế
này…"
- Sẵn sàng nếu có diễn biến bất ngờ
trong lúc nói chuyện, và nên tạo cơ hội cho việc
mở rộng đề tài ngoài những ǵ bạn
đă chuẩn bị
Đừng bao giờ nghĩ là bạn biết hết
và đoán được trước nội dung câu
chuyện.
Không nên để cho ư kiến chủ quan ảnh định
hướng những câu hỏi cần nói đến.
Mở đầu (một vài phút)
- Tự giới thiệu và dự án bạn đang
làm
- Hỏi tên, chức danh, carte visite của người
bạn phỏng vấn,
ảnh, logo công ti… nếu phù hợp
- Nên tạo cảm giác thoải mái cho người
bạn phỏng vấn (và cả bạn nữa!)
Một vài đối thoại ban đầu có thể
coi như để làm quen: ví dụ: bạn có thể
cảm ơn họ đă dành thời gian gặp bạn.
Khen văn pḥng, hoặc bày tỏ sự ngưỡng
mộ với thành công của họ….
- Nếu đây là buổi phỏng vấn đầu
tiên của bạn,
bạn có thể nói với họ là bạn đang
luyện tập dần kĩ năng phỏng vấn
- Nếu bạn đă biết trước người
phỏng vấn,
nên lưu ư rằng công việc có thể đ̣i hỏi
bạn phải khách quan với những kinh nghiệm
của người kia. Không nên định kiến
sẵn là họ sẽ thế này hay thế khác!
- Đưa cho
họ một bản chấp thuận ghi h́nh hoặc
thu âm
- Những câu hỏi mở đầu
- Vui vẻ bắt đầu, chuẩn bị giọng
- Bày tỏ sự ham thích của bạn với
buổi phỏng vấn cũng như sự chuẩn
bị của bạn
- Kiểm chứng một số thông tin chọn
lọc như.
(Tôi đă đọc lí lịch của ông/bà và thấy
ghi ông/bà tốt nghiệp từ…ngành...
(Báo đă đưa tin khu dân cư của anh đă
thành công trong việc…
(Trong báo cáo hàng năm của công ty chị, tôi được
biết dây chuyển sản xuẩt thành công nhất
là...
(Điều đă khiến bà thành công trong...
(Anh đă bắt đầu hứng thú với công
việc …như thế nào?)
(Tôi đă đọc được rằng chị
khởi nghiệp với tư cách là một dược
sỹ, và nay đă trở thành…
(Cuốn sách hay người nào đă có ảnh hưởng
lớn đến anh trong lĩnh vực...
(Theo tôi thấy, công việc của chị là có phụ
trách…
(Người thầy nào hay con người nào đă
là h́nh mẫu lí tưởng của anh trong....
(Đâu là hệ quả của...)
Phỏng vấn theo thứ tự các câu hỏi bạn
đă chuẩn bị
- Chuyển tiếp: nhớ căn thời gian
và những ǵ bạn phải nói:
t́m những lúc chuyển thích hợp để
tiếp tục câu chuyện
- Dần đi sâu hơn và chú trọng vào chiều
sâu cuộc đối thoại,
với sự thích hợp và cơ hội phù hợp
- Hạn chế các câu hỏi Có/Không
Hăy hỏi những câu mà người trả lời
sẽ phải giải thích. Điều này thể
hiện rằng bạn không chỉ quan tâm đến
con số, sự kiện..mà là vai tṛ cũng như
ư kiến của đối tượng bạn đang
phỏng vấn. Và cũng để cho người
kia có thể trả lời rơ ràng, và cá nhân hóa câu chuyện
bạn đang hỏi
- Đừng có buộc tội (những câu hỏi
lên giọng như TẠI SAO anh không…?"),
thay vào đó, hăy hỏi xem người bạn đang
phỏng vấn có sẵn sàng cho nghi vấn của
bạn hay không, có tŕnh bày quan điểm của họ
hay không...
- Xây dựng bối cảnh và đề tài
(Nó nghe như thể…rất quan trọng với bạn,
điều ǵ …đă bị ảnh hưởng như
thế nào...
(Cái ǵ là quan trọng nhất trong....
(Khó khăn hoặc thách thức nào là đáng lo nhất….
(Ông đă phản ứng thế nào khi....
(Anh thấy vai tṛ của ḿnh trong việc thay đổi...
(Ở thời điểm nào th́ chị muốn....
Chị đă đối mặt với thách thức
hoặc thay đổi này như thế nào?
(Bác có đoán được thử thách tiếp
theo của ḿnh là ǵ không...
(Trong.., tôi đă đọc được là anh phát
biểu là ".........", anh có thể nói rơ hơn
được không?
(Làm thế nào để anh kiếm soát được....
(Một vài người cho rằng ...., nhưng anh
đă chọn hướng đi khác. Anh có thể
giải thích sự khác nhau được không?)
Chuẩn bị kết luận
- Nhớ căn thời gian,
và những điều bạn cần phải hỏi
- Đặt câu hỏi về những chủ điểm
khác
chưa được đề cập đến
- Tóm tắt một vài ư quan trọng
để chứng thực là bạn đă hiểu
đúng.
- Hỏi về những nguồn khác mà bạn có
thể lấy thông tin,
nguồn dữ liệu, hoặc lời khuyên…
Kết luận
- Xem qua những ǵ bạn vừa làm và đối
chiếu với kế hoạch ban đầu
- Gợi ư là bạn sẽ đưa họ xem bản
báo cáo, bài báo hoặc tóm tắt của buổi nói chuyện
- Cảm ơn
Ghi chép:
- Khi ghi chép,
đừng ngần ngại hỏi nếu bạn
chưa hiểu rơ:
"Anh/Chị có thể nhắc lại…? Tôi muốn
đảm bảo là tôi hiểu tất cả những
ǵ tôi ghi chép"
"Tôi không rơ là tôi có hiểu đúng ư của anh không,
có phải ư anh là…"
- Ghi nhăn và điền ngày tháng năm cho các ghi chép,
hay băng ghi âm để sau này tiện theo dơi.
- Nếu bạn thu âm buổi nói chuyện
Kiểm tra máy, băng và pin trước khi bắt
đầu
Có sự cho phép của họ, bằng giấy hoặc
ghi trên nhăn băng.
Vẫn ghi chép, đặc biệt là những ư mấu
chốt, pḥng trường hợp.
Các dạng phỏng vấn:
- Những người nổi tiếng (hoặc
tai tiếng!)
Cần t́m hiểu ai đứng sau thành công hay thất
bại của họ
Những người chuyên nghiệp
Cần t́m hiểu nghề nghiệp của họ,
công ti, nơi họ làm việc, giao tiếp…
Dạng theo dự án
Xây dựng một dự án từ đầu đến
cuối, từ lúc nguồn cảm hứng ban đầu,
rồi kết quả, và hệ quả.
Nói chuyện lịch sử
T́m hiều về các sự kiển trước
đây là những kinh nghiệm bản thân
Xin việc
Rèn luyện kĩ năng phỏng vấn cũng
giúp bạn khi người ta phỏng vấn bạn!
Phỏng vấn bất ḱ người qua đường,:1
Ngắn gọn và thân thiện, tuy nhiên cũng phải
tỏ ra "chuyên nghiệp".
Đừng tiếp cận đối tượng với
thái độ "xin lỗi làm phiền anh/chị".
Rèn luyện thói quen chuyên nghiệp và tiếp cận:
- Tự giới thiệu và giải thích công việc,
dự án bạn đang làm.
- Xin phép họ để bạn đặt câu hỏi
- Hỏi tên và nơi họ đến:
kiểm tra tên—nhất là chính tả (chủ yếu
đối với nước ngoài)
- Ngắn gọn và luôn tận dụng cơ hội
hỏi tiếp
- Những câu hỏi khó nên để ở cuối
- Cám ơn- nên nhớ là người bạn đang
phỏng vấn là đang giúp bạn, không liên quan đến
việc họ có được lợi ǵ từ buổi
phỏng vấn này hay không.
- Nếu câu chuyện, buổi phỏng vấn sẽ
được đăng tải, hăy nói cho người
được phỏng vấn thời gian, địa
điểm và tên của bạn
- Dù họ có thể khó chịu, nhưng bạn luôn
phải tỏ ra lịch sự.
Tỏ ra chuyên nghiệp. Nhắc lại với người
kia v́ sao bạn hỏi họ, và nếu có thể,
hăy nhắc lại câu hỏi. Nếu không có tiến
triển, th́ bạn có thể thôi. Và đừng quá
để bản thân bạn dính vào.
Hướng dẫn trên đây và cách hướng
dẫn phỏng vấn người qua đường
là dựa trên tài liệu với sự cho phép của
Leslie Rubinkowski tŕnh bày tại
buổi nói chuyện về "Học bổng trong
lĩnh vực đưa tin và viết dành cho sinh
viên tốt nghiệp đại học" tại
Học
viên Poynter , mùa hè 2002.
Xem thêm:
Johnson and Hill Staffing Services, Luyện tập phỏng
vấn
Được
dịch sang Tiếng Việt bởi Nguyễn Thanh Hương, sinh viên
trường
Lafayette College, Pennsylvania, Hoa Kỳ, thực tập sinh
của Quỹ Giáo dục Hoa Kỳ- Đông Dương (US-Indochina
Educational Foundation) dưới sự giúp đỡ tài chính của
Quỹ
Freeman Assist
và sự hướng dẫn của Giáo sư Mark Ashwill.
Ngoài ra, còn có sự tham gia của Đào Tú Anh (Hà Nội) và Trần
Hà Hải (Thành Phố Hồ Chí Minh).
“Cẩm
nang và chiến lược dành cho học tập”
là một trang web
giáo dục
được
lập ra
và
duy trì bởi Joe Landsberger . Những lời khuyên trong cẩm
nang này được các học sinh sinh viên trên nước Mỹ và thế
giới sử dụng rộng rãi. Trang web này được cập nhật lần cuối
vào ngày 02-11-2005. Quyền tái bản được bảo đảm nếu tái bản
dưới dạng copy miễn phí, in ấn, và phân phát dưới hình thức
giáo dục phi thương mại với mục đích giáo dục rõ ràng. Không
cần thiết phải ghi đường link đến trang web. Xin chỉ lưu ý
trang web vẫn đang tiếp tục nâng cấp thường xuyên. Vì lý do
đó, xin không đăng tải nội dung trang web này trên mạng
Internet mà không xin phép.”
Thông tin về trang
web và bản quyền từ năm 1996
Trang web cá nhân của
Joe's
professional and personal webpages
|
